# Sąd Apelacyjny w Hadze: Achmea musi porzucić bezprawne wymogi wobec kontr-eksperta (2020)

> Przełomowe orzeczenie: Sąd Apelacyjny w Hadze stwierdza, że Achmea nie może wymagać rejestracji NIVRE od kontr-eksperta swoich ubezpieczonych.

*Gepubliceerd: 2020-07-29* · *Categorie: jurisprudentie*

---

W lipcu 2020 Sąd Apelacyjny w Hadze wydał orzeczenie istotne dla całej holenderskiej praktyki szkodowej. Achmei — jednemu z największych ubezpieczycieli majątkowych w Holandii — zakazano stawiania dodatkowych wymogów wobec kontr-eksperta angażowanego przez ubezpieczonych. Konkretnie: wymóg, by taki ekspert był wpisany do rejestru NIVRE, sąd uznał za bezprawny.

Orzeczenie nie powstało w próżni. Krantz & Polak — a ściślej postępowanie zainicjowane przez Erica Horssiusa — pociągnął Achmeę do odpowiedzialności, ponieważ ubezpieczyciel poprzez warunki polisy i praktykę faktycznie zmuszał ubezpieczonych do współpracy wyłącznie z ekspertami zarejestrowanymi w NIVRE. W ten sposób ustawowe prawo do swobodnego wyboru własnego eksperta było w praktyce wydrążane.

## O co chodziło

Zgodnie z Kodeksem cywilnym ubezpieczony ma prawo przy szkodzie zaangażować własnego, niezależnego eksperta. Rozsądne koszty z tego tytułu obciążają ubezpieczyciela — to nie łaska, to ustawowy obowiązek (artykuł 7:959 holenderskiego Kodeksu cywilnego). Zasada ta jest ważnym przepisem równoważącym: inaczej ubezpieczyciel sam decyduje, co rozsądne, podczas gdy to interesy ubezpieczonego muszą być chronione.

W praktyce prawo to było przez wielkich ubezpieczycieli ograniczane na różne sposoby. Częste ograniczenie to wymóg, by kontr-ekspert był członkiem określonego rejestru — zwykle NIVRE. Sama rejestracja nie jest niczym zdrożnym, ale ten rejestr jest prywatny i nie ustawowo obowiązkowy. Ubezpieczyciel, który wymaga rejestracji NIVRE, faktycznie ogranicza, których specjalistów ubezpieczony może wybrać.

Krantz & Polak — biuro bez rejestracji NIVRE, ale o wykazywalnej kompetencji — przez Achmeę strukturalnie nie było akceptowane jako kontr-ekspert. W ten sposób ubezpieczeni, którzy chcieli z nim pracować, byli zmuszeni wybrać innego eksperta albo pozostać z nieuzyskanym zwrotem kosztów.

## Co orzekł sąd

Sąd Apelacyjny w Hadze orzekł — potwierdzając wcześniejsze orzeczenie sądu rejonowego — że Achmea nie mogła już stawiać wymogu NIVRE. Rozumowanie da się streścić następująco:

1. **Prawo ustawowe jest wiodące.** Artykuł 7:959 holenderskiego Kodeksu cywilnego daje ubezpieczonemu prawo do rozsądnych kosztów eksperta. Ustawa nic nie mówi o rejestrze, w którym ten ekspert ma być wpisany; ustawa stwierdza jedynie, że ekspert musi być rozsądnie zaangażowany, a koszty muszą być rozsądne.
2. **Wymóg rejestru to ograniczenie swobody wyboru.** Wymagając rejestracji NIVRE, ubezpieczyciel ogranicza liczbę specjalistów, spośród których ubezpieczony może wybrać, bez podstawy w ustawie.
3. **Kompetencja może być wykazana na więcej sposobów niż przez jeden rejestr.** Kontr-ekspert wykazujący kompetencję na podstawie wykształcenia, doświadczenia, certyfikacji i wcześniejszej działalności nie musi dodatkowo być wpisany do konkretnego rejestru. Rejestr jest pełnomocnikiem kompetencji, nie miarą.
4. **Ubezpieczyciel może swój niepokój o jakość zaadresować inaczej.** Achmea argumentowała, że wymogiem NIVRE chce zapewnić jakość. Sąd orzekł, że ramy ustawowe (rozsądne koszty, rozsądne zaangażowanie) są do tego wystarczające — i że ocena rozsądności a posteriori pozostaje możliwa.

Achmea została zobowiązana do dostosowania swojego postępowania i nie mogła już stawiać wymogu NIVRE jako progu.

## Dlaczego to orzeczenie ma znaczenie

Orzeczenie ma trzy trwałe skutki dla ubezpieczonych w Holandii.

### 1. Swobodny wybór eksperta to twarde prawo

Jeśli jesteś ubezpieczony i masz szkodę, masz prawo zaangażować własnego kontr-eksperta — kim jest, decydujesz Ty. Ubezpieczyciel może stawiać wymogi co do rozsądności kosztów, ale nie co do wyboru osoby. Niektórzy ubezpieczyciele w polisach lub komunikacji wciąż odsyłają do „zarejestrowanego" eksperta. Na podstawie tego orzeczenia taki wymóg często się nie utrzymuje — nie mówiąc o tym, by miał być podstawą odmowy zwrotu kosztów eksperta.

### 2. Kompetencja jest szersza niż jeden rejestr

W Holandii istnieje wiele dróg wykazania, że ktoś jest kontr-ekspertem na przyzwoitym poziomie: szkolenia zawodowe, międzynarodowe certyfikaty (np. dla dochodzeń pożarowych), wieloletnie wykazalne doświadczenie w porównywalnych sprawach i publikacje w literaturze fachowej. Rejestr to jedna z dróg, nie jedyna.

### 3. Ubezpieczyciele ponoszą rozsądne koszty eksperta

To nie marketingowe twierdzenie biura kontr-ekspertów; to ustawa potwierdzona przez sąd. Gdy nas angażujesz, fakturujemy nasze rozsądne koszty u Twojego ubezpieczyciela — ponad kwotę szkody. Dyskusje co do tego, co jest „rozsądne", mogą występować, ale to coś innego niż zasadnicza odmowa.

## Co zrobić, gdy ubezpieczyciel ogranicza to prawo

Jeśli trafisz na ubezpieczyciela, który stawia rejestrację NIVRE lub podobne wymogi rejestrowe wobec Twojego kontr-eksperta, możesz podjąć trzy kroki.

1. **Zażądaj pisemnego uzasadnienia.** Na jakim zapisie polisy ubezpieczyciel opiera ten wymóg i jak ma się on do Kodeksu cywilnego i orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Hadze z 2020 r.?
2. **Powołaj się na orzeczenie.** Orzeczenie jest publiczne i regularnie powoływane w podobnych sprawach. Ubezpieczyciel, który tego nie przestrzega, naraża się na krytykę proceduralną w Kifid lub przed sądem.
3. **Zaangażuj wsparcie.** Tę dyskusję prowadziliśmy wielokrotnie i znamy standardowe argumenty obrony ubezpieczycieli. Zadzwoń +31 30 662 2424.

## Zakończenie

Takie orzeczenie ilustruje, jak ważne dla pozycji zwykłego ubezpieczonego są precedensy prawne. Bez niego wielcy ubezpieczyciele mogliby kontynuować swoją praktykę — nie dlatego, że ustawa im przyzwala, ale dlatego, że większość ubezpieczonych nie ma środków ani wytrwałości, by procesować się latami.

Rola, jaką tu odegrał Krantz & Polak, nie była tylko własnym interesem. Orzeczenie działa na korzyść *każdego* ubezpieczonego w Holandii, który potrzebuje własnego niezależnego kontr-eksperta.